16Jun

Biblioteket – porten til bakgården

Eg renn ikkje ned dørene på bibliotek. Men av og til drar eg innom eit bibliotek, når eg har ein grunn god nok og anledninga byr seg. Som når du er i ein framand by og treng ein stol, eit bord og litt ro. For ein tid tilbake gjorde et det. Når eg gjorde det, og ikkje dro på ein hvilken som helst stad med trådlaust internett, så var det fordi eg stadig kan kjenne den spesielle kjensla frå barndomen når eg kjem til biblioteket.

Ein sitrande kjensle av å stå på randa av noko framand og spennande. Noko ukjend. Verda der ute, på eit vis. Verda bortanfor no og erfaringar eg enno ikkje har gjort meg. Alle desse bøkene, og så lita tid.  Alt dette kunne eg kjenne spor av i mitt eige kjensleliv og tankeunivers då eg gjekk inn. Men så skjer det noko. Få minutter etter å ha satt meg, ved bordet. På stolen. Og funne roen. På biblioteket. Då kjenner eg ei anna kjensle: irritasjon.

Irritasjon over at dei fleste bibliotek framleis er bygde over same lesten som Haakon Nyhuus hadde med seg frå USA på slutten av 1800-talet. Den gongen hadde ikkje folk flest bøker. Få hadde bokleg lærdom, og dei økonomiske tilhøva i landet var slik at få kunne regne med å få slik kunnskap innan livet tok slutt. Biblioteka bygde bru frå armod til eventyr, frå by og gard til heila resten av verda. Biblioteka romma heile verda.

Og når eg no sit der. På stolen, ved bordet. I ro. Så ser eg at biblioteket framleis kanskje gjer nettopp det. Bygger bru. For barn, flyktningar og innvandrarar. Og gamle damer og menn som vaks opp i ei tid då kunnskap og medier var ulikt fordelt. Men ikkje for oss andre. For oss er biblioteket ei ferd tilbake i tid. Eit museum.

Derfor går vi sjeldan dit. Besøk eit bibliotek ein formiddag, så ser du. Dei få som er der har ikkje anna valg. Jo, men folk er jo på jobb? Ja, men mange er ikkje. Dei vandrar rundt på kjøpesentrane, i byen og sit på café og drikk. . . vel, kaffe. Og her er vi ved kjerna i min irritasjon. Kven bestemte at det demokratiserande og kunnskapsformidlande og fantastiske biblioteket ikkje skulle endre seg i takt med tida? Kven bestemte at eit glas vatn er akkurat litt for mykje av det vi kan tilby besøkande på eit folkebibliotek?

Men altså. Eg reiser meg frå stolen, bordet og roen og går bort til den hyggelige og stillferdige mannen bak disken (ja, bibliotekarane sit framleis bak disk) og spør om trådlaust internett. Joda, smiler han og åpner den store, grøne boka på disken. Der på innsida av permen har nokon limt ein lapp med kodeord og brukarnamn. No kviskrar han dei til meg som om han røper ein statsløyndom. Eg takkar og han smiler skjelmsk. Som om vi har gjort noko litt gale.

Tilbake ved bordet ser eg meg rundt i biblioteket. Og da slår det meg: mange bibliotek er reduserte til lagerbygningar. Lagre over gammal teknologi og utdatert kunnskap. Ved nokre datamaskinar sit det folk, men ingen vandrar langs hyllene på jakt etter eventyr eller den store vide verda. Likevel er bibliotekets areal dominert av bøkene og lagerhyllene. Og til tross for Google og internett, er Deweys desimalklassifikasjonssystem framleis logikken for både lagringa og presentasjonen av kunnskap.

Så får eg lyst på ein kopp kaffe. Men då må eg ein annan stad. Då eg vaks opp var biblioteka porten til verda og framtida. No er alt for mange bibliotek den trange, knirkande porten til bakgården, lagerplassen for alt det gamle skrotet vi ikkje lenger nytter eller bryr oss om. Og det er synd. For eg elskar bibliotek, men bibliotek er ikkje for meg.

Share this Story

About Pål Hivand

Kommunikasjonsrådgiver for Sametinget, og skribent. Wikipedianer. Twitrer og blogger om politikk, medier, samer og musikk. Hekta på jazz, lakris og landeveissykling. Masterstudent i ledelse ved UIT og skriver om Miles Davis. Pappa til to superhelter.

Skriv din kommentar

Pål Hivand © Copyright 2013. Some rights reserved.